Sông Cổ Chiên là gì? Chi tiết về Sông Cổ Chiên mới nhất 2022

Sông Cổ Chiên là gì? Chi tiết về Sông Cổ Chiên mới nhất 2022

200px S%C3%B4ng C%E1%BB%95 Chi%C3%AAn%2C %C4%91o%E1%BA%A1n qua TP.V%C4%A9nh Long

Sông Cổ Chiên, đoạn qua đô thị Vĩnh Long.

200px Ben do Ngang

Bến phà ở Mỹ Long Bắc Cầu Ngang

Sông Cổ Chiên là một phân lưu của sông Tiền, dài khoảng chừng 82 km[1], làm thành ranh giới tự nhiên và thoải mái giữa những tỉnh Vĩnh Long và Trà Vinh với Bến Tre.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Sông khởi đầu từ đô thị Vĩnh Long, chảy theo phía tây bắc-đông nam, chạy dọc theo ranh giới giữa những huyện Long Hồ (Vĩnh Long), Chợ Lách, Mỏ Cày Bắc, Mỏ Cày Nam, Thạnh Phú (đều của Bến Tre) ở bên tả với đô thị Vĩnh Long, những huyện Long Hồ, Mang Thít, Vũng Liêm (đều của Vĩnh Long), Càng Long,đô thị Trà Vinh, Châu Thành, Cầu Ngang (đều của Trà Vinh) bên hữu.

Đến ranh giới ngã ba giữa Châu Thành và Cầu Ngang, sông chia thành hai đổ ra Biển Đông qua 2 cửa sông là cửa Cung Hầu và cửa Cổ Chiên. Cửa Cổ Chiên ở chính giữa Thạnh Phú (Bến Tre) và Châu Thành (Trà Vinh). Cửa Cung Hầu lệch về phía Trà Vinh, giữa Châu Thành và Cầu Ngang.

Trên con sông Cổ Chiên cũng luôn tồn tại nhiều cù lao và cồn như: cù lao Nai, cồn Chen, cồn Dung, cồn To. Những cồn này thuộc về tỉnh Bến Tre.

Nguồn gốc tên thường gọi[sửa | sửa mã nguồn]

Thuyết thứ nhất:[sửa | sửa mã nguồn]

Theo Lý Đăng Thạnh, trong ‘Lịch sử vẻ vang Đông Dương tập 7- Nước Việt thời Nam – Bắc phân tranh’ (1994), thì tên thường gọi Cochinchine kể cả hai từ tố là ‘Cochin’ và ‘Chine’. Trong đó, Cochin có nguồn gốc xuất xứ từ tên thường gọi sông Koh Chin (កោះជីន), là một đoạn sông của Thủy Chân Lạp thuộc mạng lưới hệ thống sông Mekong (sông Cửu Long), chảy trải qua nhiều cù lao (hòn đảo nhỏ dại trong châu thổ) từ địa bàn đô thị Vĩnh Long ngày này, qua những tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh, rồi đổ ra Biển Đông tại Cửa Koh Chin. Những nhà thám hiểm hàng hải châu Âu vào thế kỷ XV lúc đến vùng đất đồng bằng ven biển sông Cửu Long để sở hữ nước ngọt và lương thực, thực phẩm, có khả năng đã lấy tên cửa sông Koh Chin và sông Koh Chin của dải đất có người dân đông đúc nhất đồng bằng ven biển sông Cửu Long thời ấy để gọi tên chung cho tất cả vùng đồng bằng ven biển sông Cửu Long là: Vùng Cochin. Do sợ nhầm với đô thị cảng Ấn Độ Cochin, nên người phương Tây thêm hậu tố chine vào thành Cochinchine. Tên thường gọi Cochinchine này sang vào đầu thế kỷ XVII có những lúc đã đc người Phương Tây hệt nhau với tên thường gọi toàn bộ tổng thể con sông Mekong. Trong maps Đông Nam Á năm 1609 (lân cận), có hai dòng chữ Cochinchine (in dòng to và dòng nhỏ dại) tại phần thuộc tỉnh Vân Nam ngày này, tại thượng nguồn sông Mekong, mà cụ thể không ảnh hưởng gì đến xung quanh vị trí đồng bằng ven biển sông Hồng (Giao Chỉ cũ).

Dữ liệu nhắc tới ở bên trên cũng trích dẫn một đoạn trong sản phẩm thực tế của học giả Lê Hương nhan đề ‘Việt Kiều ở Kampuchia’, do Nhà xuất bản Khai Trí ấn hành tại Thành Phố Sài Gòn năm 1971, nguyên văn tại cuối trang 10 như sau:  “Sau ngày 11-4-1970, Chính phủ Cao Miên biến thành một nước Cộng hòa, chấm hết chính sách quân chủ 1.400 năm, báo chí truyền thông Miên đả kích Hoàng gia nhận định rằng Quốc vương Chey Chetta II mê bà xã Việt Nam tên ‘CÔ CHÍNH XINH’ mới làm mất đi phần đất ‘Cao Miên miền bên dưới’ (Kampuchéa Krom) chỉ miền Nam Việt Nam. Dữ liệu Cao Miên nhận định rằng Công chúa Ngọc Vạn tên CÔ CHÍNH XINH nên vị quốc vương ấy mới đặt cho miền Nam và Pháp gọi là COCHINCHINE.” Và Lý Đăng Thạnh chú thêm là nếu vấn đề đặt tên như vậy  là có thật thì sẽ xẩy ra sau năm 1620, vì đây là thời gian mà nhiều dữ liệu nhận định rằng là năm Công nữ Ngọc Vạn đc cha là Chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên gả cho vua Cao Miên. Công nữ Nguyễn Phước Ngọc Vạn sinh khoảng chừng năm 1605, mất sau năm 1658, là con gái thứ 2 của Chúa Sãi, nhưng chưa rõ có phải là ‘đứa con thứ chín’ nếu tính cả những đứa con trai của Chúa Sãi hay là không, hoặc là Bà còn tồn tại một tên thường gọi ‘thân mật và gần gũi’ là Cô Chính hay là không.

IndoChine1609(India orientalis).jpg

Thời điểm đầu thế kỷ XVII, bên dưới thời Trịnh-Nguyễn phân tranh, nước Việt Nam phân đôi thành Đàng Trong và Đàng Ngoài, thì Cochinchine đc người Phương Tây sử dụng để chỉ Đàng Trong, còn Tonkin chỉ Đàng Ngoài. Cuối thế kỷ XVII, Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh khi vào hàng phục vùng đồng bằng ven biển sông Cửu Long thì triều đình Đàng Trong đã gọi sông Koh Chin theo âm Hán-Việt là Cổ Chiên Giang (鼓栴江), và cửa sông Koh Chin là Cổ Chiên Môn (鼓栴门). Trên một vài bản đồ vật thời cổ xưa của Phương Tây in vào thế kỷ XVIII-XIX còn đọc Koh Chin bằng các âm khác ví như Kho Cin, Cocin. Coghien…, hay như maps do Stielers Handatlas xuất bản hồi tháng 8-1891 tại Đức còn ghi cửa sông Koh Chin là Ko-kien.

Thuyết thứ 2:[sửa | sửa mã nguồn]

Về tên Cổ Chiên cũng luôn tồn tại thuyết nhận định rằng tên sông có ảnh hưởng đến một event lịch sử dân tộc vào cuối thế kỷ XVIII. Vào khoảng thời gian 1785, khi bị đại bại ở trận Rạch Gầm – Xoài Mút, tàn quân của Nguyễn Ánh phải sử dụng thuyền chạy trốn xuống phía Nam, đến con sông này bị thuyền của Tây Sơn chạy theo sát quá, quan quân của Nguyễn Ánh vội vàng, thấp thỏm đã làm rơi cả trống và chiêng lệnh xuống sông (theo từ Hán – Việt, Cổ là cái trống, Chinh là chiêng). Từ event này, nhân dân bản địa gọi sông Cổ Chiên (do đọc trại từ “Cổ Chinh” mà ra)[2]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^

    Lê Thông (2006) [2006]. Địa lý những tỉnh và đô thị Việt Nam (tập 6) (bằng tiếng Việt) . thủ đô Hà Nội (Việt Nam): Nhà xuất bản Giáo dục. tr. 104. ISBN 8934980639184.

  2. ^ “Tinh Ben Tre”. Truy cập 21 tháng ba năm 2015.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Vietnam Administrative Atlas, Nhà xuất bản Bản Đồ, 2004

Bạn Đang Xem: Sông Cổ Chiên là gì? Chi tiết về Sông Cổ Chiên mới nhất 2022

Chuyên Mục: la gi

Nguồn: zoneh.org